*بدبخت ملتی که تایخ خود را نداند…

* بدبخت تر ملتی که تاریخ خود را نخواهد بداند…

* شوربخت ترین، ملتی که تاریخ گذشته ونیاکان خود را مسخره نماید…

.. شكست بزرگ ارتش روم از ايرانيان

13 شهریور سال 363 ميلادي، 69 روز پس از مرگ ژوليان امپراتور روم، كه با 14 لژيون (لشكر رومي) به جنگ شاپور دوم معروف به ذوالاكتاف(دارنده ی کتف ها) شاه ساساني ايران شتافته بود، جانشين او «ژوويان» با صرفنظر كردن از متصرفات روم در آسياي صغير و غرب فرات، موافقت شاپور را برای صلح با ایران به دست آورد- تا بتواند باقيمانده لژيونرها را زنده به كشورشان بازگرداند. ژوليان براي تصرف تيسفون از فرات نیز گذشته بود.

يكي از شرايط صلح اين بود كه ژوويان درجريان عقب نشيني به ساحل مديترانه به هرشهر كه برسد، بايد به دست خودش پرچم ايران را برفراز آن شهر به اهتزاز درآورد، و او مجبور به اجرای این تعهد به راستی خفت بار گردید.
ژوليان امپراتور هلاک شده ی قبلی روم درپنجم خرداد ماه سال 363 در جريان عقب نشيني از برابر ارتش توانمند ايرانيان زخمي شده بود و اواخر همان شب از شدت جراحت وارده تلف شده بود. واحدهاي ارتش ايران دست از تعقيب لژيونرها رومي برنداشتند و همين امر ژوويان جانشین ژوليان را مجبور به دادن پيشنهاد صلح به شاپور دوم كرد. با اين پيروزي درخشان، ايران بار ديگر بر روم برتري يافت.

پس از بازگشت ژوويان به «رم»، با اين كه سنا امپراتور شدن او را تایید کرد،اما نتوانست از سرزنش رومي ها رهايي یابد و در چند مورد بر ضد او كه باعث تحقير امپراتوري روم شده بود شورش شد و بالاخره همين وضعيت سبب شد كه يك سال پس از امضاي قرارداد صلح با شاپور دوم، از فرط غصه دق مرگ شود. پس از مرگ ژوويان، سناي روم ژنرال والنتيان را به امپراتوري برگزيد.

تسلیم شدن پی در پی امپراتوران روم در برابر شاپور اول

پل احداث شده توسط اسیران رومی